Masterclass Knip- en snijvoegen

Acht (oud) leerlingen uit Zeeland en Zuid-Holland volgden een masterclass knip- en snijvoegen gevolgd bij het RIBO in Hengelo.

Het ROP (Restauratie Opleidings Projecten) Zuid-West ziet met lede ogen de terugloop in het aantal leerlingen dat kiest voor het vak metselen aan, terwijl er voor het restaureren van monumenten juist steeds meer metselaars nodig zijn. Het is daarom van groot belang het vak metselen te promoten. Daarom besloten de coördinatoren ROP Zuid-West voor de huidige- en de recent geslaagde metselleerlingen een masterclass knip- en snijvoegen te organiseren om zo het restauratie onder de aandacht te brengen en de motivatie zoveel mogelijk verder te vergroten.


Het was in alle vroegte (‘s morgens om 5 uur) verzamelen op school, om gezamenlijk te vertrekken voor de 3 uur durende reis naar Hengelo. Na aankomst en een kopje koffie/thee met een krentenwegge (een Twents feestbrood vol krenten) kregen de leerlingen eerst theoretische uitleg over monumenten, soorten voegen, samenstelling van de voegmortel en het maken van voegmortel. Na deze uitleg konden de leerlingen het daadwerkelijke voegen in de praktijk brengen. Er werd gestart met het aanbrengen van een “normale” borstelvoeg om verder te gaan met een doorstrijkvoeg. Deze voegsoorten hadden de leerlingen al snel onder de knie. Deze voegsoorten komen vaak voor in hun dagelijkse werkzaamheden. Na een lekkere, goed verzorgde lunch vervolgde de instructeur de masterclass met het voordoen hoe je een knipvoeg opgezet en besnijdt. De leerlingen  werden steeds enthousiaster om daar zelf mee aan de slag te gaan. Eenmaal begonnen aan de knipvoegen bleek wel dat het niet zo makkelijk was om “even” een knipvoeg te maken. Maar na een paar keer oefenen en met aansturing en tips van de instructeur slaagden de meeste leerlingen er af gauw in een redelijke tot goede knipvoeg te maken.


Na het opruimen en het in ontvangst nemen van hun behaalde certificaat, keerden de leerlingen na een geslaagde & leerzame dag weer huiswaarts naar Zeeland en Zuid-Holland.

Een masterclass voor BOL4 leerlingen.

De BOL4 leerlingen van Scalda in Vlissingen, doen in het vierde jaar een module restauratie en kregen een masterclass van Jan van de Voorden over wat zijn monumenten, waar je informatie kan halen over een monument en hoe je te werk moet gaan bij het aanvragen voor een restauratie van een monument.

Masterclass houtwormconservering & balkkop restauratie

De eerstejaars niveau 3 leerlingen van Bouwmensenzuidwest/Scalda hebben een masterclass gevolgd van Traas buildingcare over houtwormconservering & balkkop restauratie.

De masterclass was in 2 delen verdeeld. In de ochtend een theorie gedeelte en in de middag een excursie naar 2 molens waar balkkop restauratie heeft plaatsgevonden.

De ochtend begon met een presentatie en uitleg door Peter Traas van Traas Building care over verschillende soorten houtaantasters (ongedierte en zwammen) wat aan/in hout voor kan komen. Hij legde uit dat houtworm meestal in het spinthout zit. Dat is het zachtere en voedzaamste gedeelte van een boom. Daarna ging hij in op de verschillende soorten houtwormen. Aan de hand van foto’s liet hij de soorten houtaantasters zien en hoe je kan zien welke houtaanstaster er in het hout zit/gezeten heeft. Je kan het zien aan de verschillen soorten gangen die ze maken en de vorm van de ontlasting (ronde of ovalen vormen bv). Nadat alle soorten ongedierte langsgekomen waren ging de uitleg over rotte balkkoppen wat veel voorkomt bij molens. Dit komt omdat veel molens steense muren hebben. Het regenwater trekt vaak in de muren en komt zo terecht in de balkkoppen. Door het vocht bestaat de kans dat de balkkoppen aangetast worden. Als er aangetaste balkkoppen zijn moeten ze verstevigd worden. Dit kan tegenwoordig met epoxyhars. Eerst wordt het aangetaste hout weggehaald, daarna worden er staven in het goede hout geboord die het hars aan het hout verbindt en daarna wordt er een bekisting gemaakt waar de epoxyhars in wordt gegoten. Daarna is de balk weer voldoende verstevigd.

Na het theoretische gedeelte kregen de leerlingen een lunch aangeboden in de kantine van Bouwmensenzuidwest. De broodjes frikandel en kroket gingen als zoete broodjes over de toonbank.

‘S Middags gingen de leerlingen 2 molens bezoeken om het werk in de praktijk te zien. De groep werd in 2en opgesplitst. De eerste groep ging eerst naar de molen de Korenbloem in Kortgene. Daar konden de leerlingen zien hoe balkkop restauratie uitgevoerd was. Tevens kregen ze uitleg van de molenaar hoe een molen werkt. De 2de groep ging eerst naar de molen De Korenhalm in ‘s Gravenpolder. Daar kregen de leerlingen te zien hoe het in zijn werk gaat om de balkkoppen te restaureren. Er werd voorgedaan hoe de staven in de balkkoppen geboord worden. In deze molen waren ook al een aantal balkkoppen gerestaureerd. Hier kon men het resultaat goed zien want in de molen in Kortgene was de epoxyhars weg getimmerd met fineer.

Na de uitleg ‘s morgens en het praktijk gedeelte ‘s middags, gingen de leerlingen met meer kennis over houtwormconservering en balkkop restauratie naar huis. Deze kennis kunnen ze gebruiken bij hun eventuele keuze voor het restauratievak.

 

Masterclass Kalk was openbaring

ROP-leerlingen vanuit Zeeland, Noord- en Zuid- Holland namen deel aan de masterclass Kalk op ROP-project De Paauw in Wassenaar, georganiseerd door Eros Vink van De Vink Restauratiewerken. Kalk is een materiaal met een lange historie. Toepassing kan spannende situaties opleveren.

Wonderpoeder
“Het was een geweldige ervaring en openbaring van de mogelijkheden die kalk heeft. Het is een vergeten wonderpoeder in de bouw. Eros Vink gaf de leerlingen duidelijke uitleg en liet in de praktijk de toepassingen ervaren door de leerlingen zelf aan het werk te zetten.” Vertelt Johan van Oosterhout, ROP-coördinator in de regio Zuid-West, die de masterclass ook volgde, “We hebben kalk geblust op twee manieren en ook op kleur gebracht met natuurlijke pigmenten. Het was een zeer goed verzorgde masterclass die zeker meer bekendheid moet krijgen en voor herhaling vatbaar is.”


Masterclass
Eros Vink van bedrijf De Vink Restauratiewerken liet op donderdag 12 mei op Restauratie Opleidings Project Landgoed de Paauw in Wassenaar zien hoe je kalk op de traditionele manier blust en aanbrengt als pleisterlaag op een buitengevel. Kleurhistoricus  Jojanneke Post van Davique Sierschilderwerk gaf uitleg over het op kleur brengen van kalk met natuurlijke pigmenten. Op dit project wordt de vier meter hoge sokkel van ‘Der Betende Knabe’ uitgevoerd als ROP. Hieraan werkt metselaar niveau 2 Kelvin Lobel van het opleidingsbedrijf  Zuid Holland Bouw en in opleiding bij het  Mondriaan college in Den Haag  samen met de Zweedse Askar Egrén, die aan de universiteit van Götenborg een universitaire opleiding metselwerk (traditional masonry) volgt. De masterclass werd ook gevolgd door architecten van Wevers & Van Luipen en ambtenaren van de gemeente Wassenaar, die kantoor houden in De Paauw (sinds 1925 als raadhuis in gebruik).


Tot besluit werd er gebarbecued. De masterclass liep nog even want Eros Vink liet tijdens het bereiden van het eten zien hoe de temperatuur oploopt in de net gebluste kalkmortel door een grote pan rijst 10 minuten te laten koken in de mortel. Met wat verse kruiden was dit een smakelijke rijstepap.

Grieken en Romeinen
Al honderden jaren voor het begin van onze jaartelling gebruikten de oude Grieken kalk als bindmiddel. De Romeinen brachten later het gebruik van kalkmortels en -pleisters naar een hoger niveau. Na deze periode is kalk tot de middeleeuwen gebruikt echter ging de kwaliteit achteruit omdat werd afgeweken van de Romeinse kalkmortels. Er werden toen regionale grondstoffen gebruikt en de technieken waren minder nauwkeurig. Na de Middeleeuwen keerde de aandacht voor de Romeinse bouwtechnieken terug en nam het begrip voor kalk weer toe. Met de komst van portlandcement (1824) is de aandacht voor kalk snel afgenomen.

Kalk wint aan populariteit
De laatste decennia wint kalk weer aan populariteit, vooral bij restauraties. In de vorige eeuw werd bij restauraties gekozen voor cementgebonden materialen. Aanvankelijk leek dat goed te gaan, maar na verloop van tijd ontstonden er schades aan de herstelde delen. De toenemende interesse en waardering voor het behoud van monumenten brengt met zich mee dat oude restauratietechnieken en -kennis steeds meer aandacht krijgen, zo ook technieken met kalk.

Bekijk hier de film Restauratie visie Huize de Paauw van Vink Restauratiewerken.

Bij het blussen van de kalk komt de nodige warmte vrij……
Historisch kleurenonderzoek Huize De Pauw